Empatinin Sessiz Öğretmeni: Başarısızlık

Empati çoğu zaman başarıdan değil, başarısızlık deneyiminden derinleşir.

İnsan her şey yolundayken başkasının zorlandığı yeri uzaktan görür. Ama kendi tökezlediğinde, kendi yetişemediğinde, kendi istediği sonuca ulaşamadığında o deneyim artık soyut olmaktan çıkar. İçeriden tanınan bir şeye dönüşür. Başaramamak, insana sadece eksiklik hissi vermez; kırılganlığı, çabayı, görünmeyen emeği ve yetersiz hissetmenin ağırlığını da öğretir.

Bu yüzden başarısızlık, empati için güçlü bir kapıdır.

Çünkü bir şeyi yapamamış olmak, insanı daha alçakgönüllü hale getirir. Her şeyin irade, yetenek ya da istek meselesi olmadığını fark ettirir. Bazen insan ister ama yapamaz. Bazen bilir ama uygulayamaz. Bazen gücü vardır ama koşulu yoktur. Bu ayrımı fark etmeye başladığında, başkalarına da daha yumuşak bakarsın. Empati tam burada başlar: İnsanları yalnızca sonuçlarına göre değil, süreçlerine göre de görebilmekte.

Başarısızlık yaşamamış biri çoğu zaman “neden yapmadı?” diye sorar.Başarısızlığın içinden geçmiş biri ise “neden yapamadı?” diye düşünür.

Bu iki soru arasında çok büyük bir fark vardır. İlki yargıya yakındır. İkincisi anlamaya.

Belki de bu yüzden başaramamak sadece zor bir duygu değil, aynı zamanda öğretici bir deneyimdir. İnsana sınırlarını gösterir, kontrol yanılsamasını azaltır ve herkesin görünmeyen bir mücadele taşıyabileceğini hatırlatır. Kendi düşüşünü tanıyan biri, başkasının sendelediği yerde daha kolay durur. Daha az yargılar, daha çok dinler.

Empati bazen tam da burada büyür: Kendi eksikliğinle karşılaştığında, başkasının yükünü daha gerçek biçimde görmeye başladığında.

Pelin Karakoç-the Designer